Ungayisebenzisa kanjani i-Guppies ukusiza ukumisa ukusakazeka kwe-Zika Virus
Le Ntshonalanga nehlobo liyisongo esingokoqobo ukuthi umiyane ophethe igciwane lesandulela ngculazi angase agwebe ilungu lomndeni futhi awenze. Igciwane leZika liye lafakazelwa ukuthi lithwalwe yiMiyane i-Guppy ingasiza ukuyeka ukusabalalisa
Enye indlela isifo se-Zika esakazwa ngayo yiMiyane ye-Aedes, engakwazi ukuzala echibini lamanzi njengento encane njengesikhumba sebhapathi futhi ngokuvamile ivame emini. Umuthi ophuthumayo we-yellow fever, u-Aedes aegypti, usakaze amacala amaningi we-Zika.
Leyo mbuyane ijwayelekile ezindaweni eziningi ezishisayo nase-United States kuphela eFlorida, kanye naseGulf Coast naseHawaii - nakuba sekutholwe enyakatho njengeWashington, DC, kushisa.
Umswakama we-Asian Tiger othukuthele kakhulu (ovame kakhulu emhlabeni wonke naseFlorida's Everglades), u-Aedes albopictus, uyaziwa nangokuthi uyisiguli esikhulu segciwane leZika, kodwa akucaci ukuthi kahle kangakanani okwamanje. Lezo zinyosi zilingana kude nenyakatho njengeNew York neChicago ehlobo. Lona iMisquito cishe ingaluma emaphathini ama-pool, ukuphuma noma ngosuku noma ebusuku.
Ukusabalala kwegciwane leZika kulo lonke izwe liphakeme kakhulu futhi likhula ngembiko emisha evuleka nsuku zonke. I-Mosquito iyoba yiyona ndlela yokudlulisela phambili i-Zika, i-Guppy ingaba isilondolozo esilula kunazo zonke sokuvimbela isifo se-Zika.
Lezi zinambuzane futhi manje ziyingozi kakhulu kunanini ngaphambili, abasakazeli bezandulela ngculazi, amaMiyane, basakazwa ngokufaka amaqanda okuvuthwa ngokushesha okuba ama-larvae, aguquke ngokushesha eMicikiswaneni esheshayo.
Uma kukhona amanzi namanje, noma yikuphi amanzi, azozala!
I-Guppies, naphezu kobukhulu bayo obukhulu, izakhamuzi ezisebenzayo zanoma yiluphi umzimba wamanzi, echibini noma umfudlana ziye zaziswa futhi zahlala kuwo. Ngokuqondile, enye yokudla okuthandayo yi "izimpungushe zobumyofu" namaqanda ommiyane. Lezinhlanzi ezishisayo, i-Guppy, iyakwazi ukudla cishe isisindo sabo sonke "sezimpungushe zobumangane" nsuku zonke!
Kungakhathaliseki ukuthi unesikebhe esigcwele se-fishfish noma nje ukugeza kwezinyoni kusendlini yakho kuleli hlobo, udinga i-Guppies. Uma une echibini elidala ukhohliwe amanzi amaningi amile, udinga amaGuppies!
Njengoba, ngokwemvelo, le gem elincane [I-Guppy} ihlale ikhululekile; baziwa eN West Indies ngokuthi "izinhlanzi eziyinkulungwane" ngesizathu esihle kakhulu. Uma ubeka abesifazane abangu-5 noma abangu-6 nabesilisa abambalwa emzimbeni wamanzi ekuqaleni kwenkathi efudumele (izinga lokushisa kwamanzi okungenani 65F), zingakapheli izinyanga ezingu-6, ngaphansi kwezimo ezinhle kakhulu kungenzeka ukuba nezinkulungwane zamaGuppies zivele, kubonakala sengathi izigidi zamaMicu amancane adla amagugu.
Inani eliphelele lemizamo yabo ekulawuleni izinyosi kwenza amaFlorida amaningi ahlala khona ngekhulu le-19 leminyaka, kanye nezinye izindawo eziningi zomhlaba. Ukulingana komnikelo wabo kuxoxwa kodwa kubonakala sengathi kuyinto efiselekayo njengamanje e-aquarium. Yebo, i-Guppy iyinhlobo ehlaselayo cishe kuzo zonke izingxenye zomhlaba, kodwa eyodwa esebenze kahle cishe kuzo zonke izimo.
Iminikelo yabo engaphenduliwe ekuqinisekiseni ukulawulwa kwezinsizakalo nokulawulwa kwezifo ezithwa yizinyosi kanye nokulunywa kwazo ziye zaqhubeka kuze kube namuhla. Esinye isibonelo samuva sokuphila kwabantu eGuppy esivela ezifweni sasiseMangalore, eNdiya:
"E-Mangalore, idolobha eliseningizimu-ntshonalanga yeNdiya, izingane zesikole kanye nezisebenzi zokuzithandela zithemba ukuvimbela isifo se-malariya nge-movement ye-Guppy, umkhankaso ohlose ukulawula imilaria ngokusebenzisa indlela engavamile kodwa engokwemvelo yokuqeda umiyane usebenzisa ama-guppies .
I-Guppy, inhlanzi yamanzi ahlanzekile evame ukugcinwa emanzini, idla izimpungushe nezinyosi futhi ngaleyo ndlela inciphise ukusabalala kwe-malariya njengoba isifo sibangelwa iPlasmodium ye-parasite, eyadluliselwa kubantu ngokusebenzisa ukulunywa kwamangqamuzana. Njengendlela yokulawula izinyosi, ama-gupps ashiywe emathonjeni amanzi aqhubekayo lapho omiyane bebeletha khona. Izinhlanzi ziyadla amaqanda omswakama nezimpungushe, okuholela ekunciphiseni izinyosi.
U-Nripendra Kumar Sarma ovela emnyangweni wezobuchwepheshe wezempilo uthi ukulawulwa kwezidakamizwa kwasiza u-Assam kunciphisa kakhulu amacala aloveva. "Kuze kube ngo-2012, sasiba namacala angaphezu kuka-30 000 ngonyaka, kepha manje angaphezu kuka-3 000-4,000, ezindaweni lapho uGuppies azethulwa khona. Le ndlela ingasungulwa kakhulu ezindaweni (zezwe) ezitholakala ku-malaria , i-dengue ne-Zika, konke okukhona izifo ezithwala umiyane, "kusho uNripendra Kumar Sarma.
Imifula yamahhala yamahhala nokuma kwamanzi Amanzi
Uma unayo i-fishfish echibini, ngeke lilimaze ama-gupphi nganoma iyiphi indlela, ngeke iwaqaphele ngisho. Kodwa khumbula i-Goldfish ngeke idle izimpungushe zomswakama noma amaqanda azo. Uma isimo sezulu sifudumele futhi izinga lokushisa kwamanzi lithatha ngaphezu kuka-60F iya esitolo sakho sesilwane sendawo bese uthole ama-guppies abesifazane abakhulelwe abangu-3 kuya ku-5. Uyazi ukuthi ukhulelwe indawo enkulu ebomvu i-gravid ngemuva kwesisu sesisu sakhe, futhi isisu esinamafutha kakhulu.
Uma ufuna ukuthola abesilisa abancane, bayizihle, kodwa empeleni awudingi, futhi nansi izizathu ezintathu ezinhle zokuthi kungani amadoda angabaluleki kulokhu kulingana:
- Uma owesifazane efakwe emgqonyeni angaba nama-broods angama-6 angama-frory angu-80 (baby guppies) ngaphandle kokusakazwa futhi. Lapho owesilisa ehambisa owesifazane, ubeka "iphakethe" lesidoda, leli "phakethe" lizophinde liphindwe ngokuphindaphindiwe. Ngokwemvelo, ama-guppa ahlala ezigodini zezikhukhula futhi angenwa yi-puddle, aphinde abone owesilisa futhi, futhi akudingeki ngempela.
- Abesifazane yizidlo ezidlayo, lezo ezingadla cishe isisindo sabo eminyeni usuku ngalunye, zidla okungama-80 emva kwakho konke, abesilisa bancane futhi empeleni bavilapha, futhi banenjongo eyodwa, uyazi ukuthi yini.
- Uma i-guppy izalwa ngaphandle echibini, ngokudla okungenamkhawulo, ingaba nokuvuthwa ngokocansi emasontweni angu-3-4. Umama ngeke abe yedwa isikhathi eside, lokhu kungenxa yokuthi kuthiwa ama-guppies azalwa akhulelwe. Abavuthanga lokhu ngokushesha emanzini ngenxa yesikhala, ukudla, nemvelo.
Ungakhathazeki ngokusondeza uGuppy ngaphandle, bazothola indlela, bavele bayeke futhi bamangala.
Ngenjabulo encane eyengeziwe, thola ama-Guppy amafancy amancane, ekupheleni kwehlobo, uzoba nomfutho wombala neqembu elihle lokungena emanzini wakho asekhaya uma uthanda.
- Noma iyiphi inhlanzi ekhuliswe echibini langaphandle izoba nempilo, inkulu futhi ibe nemibala kunenhlanzi ongayithenga esitolo. Kodwa futhi khumbula ukuthi inhlanzi oyithengayo esitolo yayivame ukuthi iphakanyiswe echibini, epulazini lenhlanzi, kodwa ingavunyelwe ukuvuthwa echibini, zathathwa ngenkathi zisencane kakhulu ukuze zikwazi ukulingana esitolo lapho wena wabathengela bese u-aquarium yakho. Uzothola izinkathazo zangempela ekupheleni kwehlobo; uma ulandela imihlahlandlela elula engiyibeke lapha, futhi vumela nje imvelo ithathe inkambo yayo. Kule nqubo, uzobe ugcina umndeni wakho uphephile emanzini futhi ugcine nesifundo esihle esimweni sezinhlanzi.
- I-Goldfish yizitshalo zemifino, ngeke zidle izimpungushe zomswakama, kanti igciwane leZika aliyona ihlaya. Nomaphi lapho ukhona khona emhlabeni, thola ama-guppies bese uwafaka kunoma yikuphi umzimba wamanzi onawo kusendlini yakho noma eduze nendawo yakho yokuhlala. Isisombululo esishibhile kakhulu, futhi singasindisa imindeni yakho ukuhlukumeza okuningi noma ngisho nokuphila kwabo! Amakhemikhali akubi kuwe, awenzele imvelo yasendle futhi ayibi emvelweni. Isixazululo seDkt Reich Guppy sishibhile, sihlanzekile futhi sinemvelo ngokuphelele!