Lesi sifo esibulalayo segciwane lesisulu sisongela izilwane nabantu
Njengoba sifisa ukuba kube njalo, lesi sifo esibulalayo segciwane ayiyona into edlule. Njalo emaminithini ambalwa, othile emhlabeni ufa ngenxa yesifo sofuba. Funda amaqiniso angu-10 mayelana nama-rabies lapha.
01 kwezingu-10
AmaRabi yi-Virus-Shapped Virus
I-Stocktrek Izithombe / Getty Izithombe Ubuncane begciwane le-virus kubalulekile ngezizathu ezimbili, ngisho noma kuphela ukukhonza njengendlela yokubonga (ukusiza imemori) mayelana nokufa kwalesi sifo.
AmaRabi, ngokungafani okuvamile, ngokuvamile abulalayo.
Leli gciwane lihamba ukusuka endaweni yokulimala lapho kusetshenzwa khona izinzwa zomzimba. Isilwane asibonakali sigula ngalesi sikhathi, esibizwa ngokuthi yisikhathi sokukhushulwa . Lapho igciwane selifinyelela ebuchosheni, isilwane ngokushesha siba uphawu futhi sifa ngokushesha emva kwalokho, ngokuvamile kungakapheli izinsuku ezingu-7 noma ngaphansi.
Okuningi mayelana negciwane le-rabies elihamba ngomzimba kusuka ku-CDC.
02 kwezingu-10
Ama-Rabi ayadluliselwa ngokuyinhloko ngeSaliva
Inja yezilwane inxeba isisindo somuntu wesifazane. UDkt P. MARAZZI / ISAYENSI PHOTO LIBRARY / Getty Images Amanxeba okuhlambalaza yindlela yokudlulisela iningi lamagciwane e-rabies. Lapho igciwane lesandulela ngculaza lifinyelela ebuchosheni, liphinde liphindaphindiwe ezindlini ze-salivary, okwenza kube lula ukuthi kungenzeka ukuthi kuhanjiswe. Ukudluliselwa kungenzeka ngezinye izindlela, kepha lokhu kuyinto engavamile kakhulu.
Ngokusho kwamaCenter for Disease Control (CDC): "Ukudluliswa akukafaneli kubhalwe phansi ngezinye izindlela ezifana nokungcoliswa kwamangqamuzana amancane (isib. Amehlo, impumulo, umlomo), ukudluliselwa kwe-aerosol, nokuguqulwa kwamagciwane." Umthombo
03 ka-10
I-Rabid Izilwane Kungabonakala I-Tame
I-Squirrel Edla Kusuka Kubantu Babantu Isithombe somphakathi se-rabies singesilwane "sasendle" noma "esinonya", njengoba kuboniswe ku-movie yakudala, i-Old Yeller.
Nakuba lokhu kubonakaliswa kwe-rabies kungenzeka, izilwane eziningi zibonakala ziqhamuka, futhi ziyaziwa ngokuthi "izimpumputhe" noma "uhlobo lokukhubazeka" uhlobo lwesifo sofuba. Lokhu kungase kube yingozi nakakhulu, njengoba abantu bezama ukunakekela izilwane, ikakhulukazi izilwane zasendle, abakwa-tamer-kunokujwayelekile-noma abonakale bengenasici.
Izilwane ezitholakala njengezinhlanzi futhi kamuva zifunwa ukuthi zihlukumeza, zingabonakalisa abantu abaningi kule sifo.
04 kwezingu-10
Ngezinye izikhathi Awazi ukuthi Uke Wabizwa
Baby Yuma Bat. "Baby Yuma Bat" (CC BY 2.0) nguJamesbadger Amabhathi ayindawo evamile yama-rabies e-US. Baya emakhaya futhi bancane ngokwanele ukufihla emibhedeni nezinye izindawo ezivamile endlini, ukugwema ukubona. Ngezinye izikhathi, isilwane somndeni singangenisa ibha eligulayo noma umuntu angase azame ukuzama ukuphuma endlini. Ngezinye izikhathi umuntu ulele, angazi ukuthi uyaluma.
Ngokusho kwe-CDC, cishe amalunga ama-6% ahlukumezekile. Ngaphezu kwalokho, "ngokuvamile kuvame ukwelashwa komuntu oyedwa noma ababili ngonyaka. Kodwa umthombo ovamile kakhulu wezidakamizwa zabantu e-United States uvela kubulunga."
Ukuqapha kanye ne "bat-proofing" ekhaya lakho nezinye izakhiwo kunconywa.
05 ka-10
Ama-Rabies Cases ase-US angu-90% avela ku-Wildlife
Umfana odla i-vixen, i-Red Fox. Michaela Walch / Getty Izithombe Njengoba kunikezwa ukuthi iningi lezinja namakati ase-US kukhona izilwane ezifuywayo, lokhu akumangalisi. I-CDC ibika: "Amaphesenti angaphezu kwezingu-90 kuzo zonke izidakamizwa zezilwane ezibikwa ku-CDC minyaka yonke zenzeka ezilwaneni zasendle. Izilwane eziyinhloko ezithola izidakamizwa zihlanganisa ama-raccoons, amantombazane, ama-skunks nezimpungushe."
Ingozi enkulu, ngaphandle kwezilwane zasendle ezinolaka, ziyizilwane zamantombazane noma abantu abadala ababonakala begula, bengenakuzisiza, noma benamahloni. Ukubamba nokuzama ukuyikhulula noma ukuyivuselela kungase kusho ukuvezwa okungadingekile kuma-rabies. Uma uthola izilwane zasendle ezihambisana nalezi zincazelo, kungcono ukubiza iziphathimandla zokulawula izilwane ukuba zisize.
06 kwangu-10
Emazweni athuthukayo, iningi lamacala avela kuma-Rabid Dog Bites
NANJING, CHINA - Ukufundwa kwesibonakaliso esithi 'Cha Ukungenelela Kwazinja' kubonakala ngaphandle kweThempeli laseConfucius ngoJanuwari 10, 2007 eNanjing, esifundazweni saseJiangsu, eChina. Umuzi uqalise umkhankaso wokususa izinja ezilahlekile emigwaqweni yayo. Ngokusho kwezindaba zikahulumeni, i-China yaqinisa ukulawulwa kwezinja njengoba amacala okudlwengula ayenyuke ngo-2006. Amarabi abulala abantu abaningi eChina kunesifo sofuba noma i-AIDS ezinyangeni eziyisikhombisa ezandulele, kusho uMnyango wezeMpilo, okwenza ukuba kube khona ukuhlaselwa kwenhloko kanye nezifundazwe eziningana ukuze lawula izinja ezingabhalisiwe. Ezinyangeni eziyisishiyagalolunye zokuqala zika-2006, insizakalo yezempilo yabhala izifo ezingama-2,254 izifo kubantu, kwaphakama amaphesenti angama-26.69 ngesikhathi esifanayo ngo-2005. I-China Izithombe / Umnsalo / i-Getty Images Izindaba Izinja emazweni asathuthuka, kokubili zasendle kanye nalabo abagcinwa njengezilwane ezifuywayo, yindawo enkulu yama-rabies kanye nomthombo ongabangela ukutheleleka komuntu. Ngokusho kweWorld Health Organization (WHO), izinja "ziwumthombo wokutheleleka kuwo wonke ama-rabies abantu abangaba ngu-50 000 abafa minyaka yonke e-Asia nase-Afrika."
Izigidi zezinja zibulawa minyaka yonke emazweni lapho lokhu kuyinkinga yokusiza ukuyeka ukusabalalisa kwama-rabies. Lokhu kuvame ukufezwa ngezindlela ezinonya futhi ezinesihluku futhi akwenzi lutho ukulungisa inkinga enkulu yama-rabies.
Cathy King Ph.D. I-DVM, umsunguli we-World Vets, inhlangano yokusiza zombili izilwane nabantu emhlabeni jikelele, ekuqaleni waqala umgomo wakhe wokusiza lezi zinja nabantu bazo. Buka le nkulumo ye-TEDx ukuze uzwe ukuthi uDkt. King neWeb Vets bakwenza kanjani emhlabeni wonke nase-US: Ukulondoloza umngane omkhulu womuntu: UDkt. Cathy King ku-TEDxFargo.
07 kwangu-10
Abantu abayizigidi ezingu-15 emhlabeni wonke bathola izibhengezo zokuthunyelwa kweposi emva kwesikhathi
I-TEK IMAGE / Getty Izithombe ( Umthombo: World Health Organization (WHO)
I-post-exposure prophylaxis, noma i-PEP okwesikhashana, kwenzekani uma ukhonjwe, noma uvezwe, isilwane esibi. Noma, kwezinye izimo, isilwane esicatshangelwayo esibi, uma ukuhlolwa okuqondile kungatholakali.
I-PEP yama-rabies inakekelwa kahle kakhulu futhi isimiso sokugoma sezinyathelo ezine njengoba kuvezwe yi-CDC. (PDF) Ezinye izimo zigunyaza ukuphathwa kwe-rabies immunoglobulin. (WHO Rabies fact sheet)
08 kwezingu-10
Abantu abayizigidi ezingu-55,000 bafa ngamarabi ngonyaka ngamunye
Abahlengikazi bafaka imithi yokugoma i-rabies ibe yipilisi e-Bali Welfare Animal Association (BAWA) emtholampilo e-Ubud, Bali, e-Indonesia. I-Sayoga / Umhlanganyeli / i-Getty Images News ( Umthombo: i-CDC )
Noma, ukubeka ngenye indlela, cishe ukufa komuntu oyedwa kusuka e-rabies kwenzeka njalo ngemizuzu engu-10. Iningi lokufa libikwa kusukela e-Afrika nase-Asiya cishe abangaba ngu-50% izisulu ezingabantwana abangaphansi kweminyaka engu-15. (Umthombo: Usuku Lwezinsuku Zomhlaba We-CDC)
09 kwezingu-10
Kunezigaba ezintathu zezinja zomtholampilo
"Rabid" (CC BY-ND 2.0) yiGarath Whyte Isikhathi se-Prodromal - izinsuku zokuqala ezingu-1 ukuya kwezingu-3 ngemuva kokuthi igciwane lesandulela ngculaza lifinyelele ebuchosheni. Izibonakaliso ezingaqondakali ze-neurologic ezithuthuka ngokushesha - Ezinye izilwane zingase zivele zihle, ezinye zizokwehlisa ngaphezulu. Ukufa kuvame ukulandela ezinsukwini eziyi-10 ngenxa yokukhubazeka.
Isiteji esijabulisayo - ezinsukwini ezimbili kuya kwezintathu ezizayo. Lesi yisigaba "solaka" sokuthi "izidakamizwa ezifuthekayo" - izilwane ezinamafutha ngokuzumayo ziba yingozi, zihlasela abantu nezinye izilwane njengoba zihamba futhi zihamba. Ezinye izilwane zizofuna futhi zidle izinto ezingavamile (amatshe, izinti, njll). Ukukhubazeka kuhlezi ngaphakathi, futhi ukulahlekelwa amandla okugwinya kungabangela ukunyakaza emlonyeni.
Isigaba sokukhubazeka - kulandela isiteji sokuthakazelisa, noma isethulo esikhulu semitholampilo kwezinye izilwane.
Funda kabanzi: Ama- Rabi Q & A
10 kwangu-10
Ama-rabi (cishe) Ahlala Abulalayo
"Rabid Dog" (CC BY 2.0) nguBen Fruen Ama-rabi afunyanwa ngokuhlola izicubu zobuchopho ezivela kwisiguli eshonile. Ayikho indlela yokuxilonga ngokucacile ngaphambi kokufa.
Ayikho ikhambi ye-rabies. Ukuphumelela kwezivumelwano zokuthungela emva kwe-post-exposure kuyahluka nendawo yesikhumba, isikhathi siphelelwa ekuchaseni ekugonyeni, kanye neminyaka yobudala kanye nesimo sempilo yesiguli.
Ukugoma i-rabies kuyindlela engcono kakhulu (futhi yodwa) ngalesi sikhathi ukuvimbela lesi sifo esibulalayo. Izilwane (izinja, amakati, imfuyo) kanye nabantu abasebenza emisebenzini engozini yokudonswa kwama-rabies kufanele bagonywe ngezidakamizwa. E-US, imithetho ihluka ngohulumeni nomasipala, kodwa ukugoma i-rabies kuyadingeka ngomthetho izinja namakati.
Okuhlobene: